Jak ustalić zasady pożyczania rzeczy między rodzeństwem

Ustalcie, że przed pożyczeniem trzeba zapytać właściciela, poczekać na zgodę i umówić się na konkretny zwrot. Po użyciu rzecz wraca kompletna na swoje miejsce. Każde dziecko powinno też móc odmówić, zwłaszcza gdy chodzi o szczególnie ważny przedmiot. Poniżej proponujemy rodzinny zestaw zasad, który można dopasować do wieku dzieci i codziennych sytuacji.

Najpierw ustalcie, co jest wspólne, a co osobiste

Zacznijcie rozmowę w spokojnej chwili, kiedy nikt właśnie nie walczy o kredki czy słuchawki. Poproś każde dziecko, żeby wskazało swoje rzeczy oraz przedmioty, które uważa za wspólne. Jeśli zdania się różnią, rozstrzygnijcie to przed ustalaniem zasad pożyczania. Prezent dla jednego dziecka i gra kupiona dla całej rodziny mogą wymagać innych ustaleń.

We wspólnym pokoju wyznaczcie osobne miejsca na osobiste przedmioty: szufladę, półkę lub pudełko dla każdego dziecka. Wskazówka dotycząca oddzielnego przechowywania przyborów i zeszytów pojawia się również w poradniku o urządzaniu pokoju rodzeństwa. Nasza propozycja to dodatkowo wydzielić jedno miejsce na rzeczy wspólne. Samo położenie zabawki na wspólnym stole nie zmienia jednak jej właściciela.

Rzeczy wspólne — korzystacie z nich według ustalonej kolejności.
Rzeczy osobiste do pożyczania — za każdym razem potrzebna jest zgoda właściciela.
Rzeczy szczególnie ważne — właściciel może zdecydować, że ich nie pożycza, na przykład pamiętnika, pamiątki lub ulubionej przytulanki.

Pytanie o zgodę musi poprzedzać zabranie rzeczy

Proponujemy prostą regułę: najpierw pytam, potem czekam na odpowiedź, dopiero później biorę. Milczenie, nieobecność właściciela ani wcześniejsze pożyczenie tego samego przedmiotu nie oznaczają zgody. Ustalcie też, czy rzecz może wyjść z pokoju lub domu. Zgoda na zabawę samochodzikiem w mieszkaniu nie musi obejmować zabrania go na podwórko.

Przećwiczcie krótkie zdanie: „Czy mogę pożyczyć twoje kredki do narysowania jednej kartki? Oddam je przed obiadem”. Właściciel może odpowiedzieć: „Tak”, „Teraz ich używam, zapytaj później” albo „Nie chcę ich dziś pożyczać”. Młodszemu dziecku rodzic może pomóc zadać pytanie i poczekać, zamiast odpowiadać za brata lub siostrę.

Jeśli dzieci chcą wprowadzić stałą zgodę, określcie ją wąsko: „Możesz korzystać z moich zwykłych kredek, kiedy nie rysuję”. Niech będzie jasne, których rzeczy dotyczy i że właściciel może zmienić to ustalenie przed kolejnym pożyczeniem.

Umówcie termin zwrotu i miejsce odkładania

Zamiast „oddam później” wybierzcie moment, który oboje rozumieją: po skończeniu rysunku, przed kolacją albo o ustalonej godzinie. Przy dłuższym pożyczeniu można zapisać termin na zwykłej kartce. Jeśli właściciel będzie potrzebował rzeczy wcześniej, warto powiedzieć o tym jeszcze przed przekazaniem przedmiotu.

Sprawdź, czy oddajesz wszystkie części, na przykład komplet pionków albo kredki razem z pudełkiem.
Uporządkuj rzecz po użyciu: zamknij opakowanie, usuń ścinki, odłóż akcesoria.
Zanieś przedmiot do uzgodnionego miejsca i powiedz właścicielowi, że został zwrócony.
Jeżeli chcesz korzystać dłużej, poproś o przedłużenie przed upływem terminu.

Dla małego dziecka termin może oznaczać koniec jednej krótkiej czynności. Rodzic może wtedy przypomnieć o zwrocie i pomóc odłożyć zabawkę. Starsze dzieci mogą samodzielnie pilnować godziny. Zasada pozostaje wspólna, ale potrzebna pomoc zależy od umiejętności dziecka.

Uszanujcie odmowę i ustalcie kolejność przy wspólnych rzeczach

W proponowanym zestawie zasad odmowa kończy prośbę o pożyczenie osobistej rzeczy. Można zapytać raz o inny termin, ale bez naciskania, obrażania się czy wyrywania przedmiotu. Rodzic może powiedzieć: „Rozumiem, że chcesz się tym pobawić. Siostra nie zgodziła się pożyczyć. Poszukajmy czegoś innego”.

Przy rzeczach wspólnych ustalcie dostęp dla obojga dzieci. Przykładowo jedno korzysta z gry do końca rundy, potem przekazuje ją drugiemu. Gdy oboje chcą zacząć jednocześnie, możecie losować pierwszą kolej albo zmieniać osobę rozpoczynającą przy kolejnej zabawie. Wybierzcie sposób, który dzieci potrafią zastosować bez ciągłego rozstrzygania przez rodzica.

Po złamaniu zasad skupcie się na naprawieniu sytuacji

Gdy ktoś zabierze rzecz bez pytania, proponujemy najpierw przerwać korzystanie i oddać przedmiot. Dopiero potem wyjaśnić, co się wydarzyło. Niech dziecko nazwie konkretny problem: „Wziąłem twoje słuchawki bez zgody”. Następne pytanie brzmi: „Co trzeba teraz zrobić, żeby naprawić sytuację?”.

Przy spóźnionym zwrocie — oddać rzecz i następnym razem ustalić łatwiejszy do przypilnowania termin.
Przy zagubieniu — wspólnie szukać, z udziałem osoby, która pożyczyła przedmiot.
Przy uszkodzeniu — powiedzieć o nim od razu i z rodzicem ustalić możliwą naprawę.
Przy powtarzającym się zabieraniu — czasowo organizować pożyczanie z pomocą dorosłego.

Zapiszcie ustalenia w kilku krótkich zdaniach i odczytajcie je razem. Po kilku dniach wróćcie do konkretnego przykładu: czy wiadomo było, kiedy oddać rzecz i gdzie ją odłożyć? Jeśli nie, doprecyzujcie tę zasadę. Nie trzeba za każdym razem tworzyć całego domowego regulaminu od nowa.